اخبار
1395/12/02 15:32

خمیردندان

خمیر دندان جزء جدایی‌ناپذیری از برنامه رعایت بهداشت دهان و دندان است که به صورت خمیر، ژل یا پودر وجود دارد و کاربرد آن از بین بردن پلاک یعنی فیلم باکتریایی است که روی دندان‌ها و لثه‌ها جمع می‌شود. خمیردندان قدرت تمیزکنندگی و شستشوی مکانیکی مسواک را افزایش می‌دهد.

ماده‌ای است شوینده، جرم زدا و گاه ضد عفونی کننده که به شکل خمیر و بیشتر در بسته‌هایی استوانه‌ای شکل قرار داده شده است. با فشردن آن، ماده خمیردندان خارج می‌شود که با کمک مسواک برای پاک کردن دندان، بین دندان‌ها و دهان به کار می‌رود

تاریخچه

قدیمیترین سند مربوط به خمیردندان مربوط به قرن چهارم میلادی در مصر می‌باشد که در آن ترکیبی از گل زنبق آمده‌استیونانیان و رومیان نیز از اولین کسانی بودند که سابقه استفاده از تمیزکننده‌ها را دارند. اما تا پیش از قرن نوزدهم میلادی استفاده از خمیردندان عمومی نشده بود.

بر اساس مواد تشکیل دهنده خمیر دندان و مورد مصرف آن خمیر دندانها به سه گروه اصلی تقسیم می‌گردند:  

۱ -خمیردندانهای فلوراید دار
این خمیر دندان ها می توانند باعث کاهش میزان و سرعت پوسیده شدن دندان ها شوند. طبق مطالعات متعدد مصرف این خمیر دندانها بمدت طولانی و از دوران کودکی تا ۴۴ درصد از میزان پوسیدگی دندان می‌کاهد و در نتیجه کمک بزرگی به پیشگیری از پوسیدگی دندان ها می‌نماید.

۲- خمیر دندان های سفید کننده
 این گونه خمیر دندان ها دارای مواد ساینده و پاک کننده صابونی و قوی هستند که باعث تمیزی و سفیدی و شفافیت موقت دندان ها می‌شوند. این خمیر دندانها برای دندانهای سالم و قوی مناسب هستند اما برای دندان هایی که دارای پوسیدگیهای متعدد و مینای ضعیف هستند، نامناسب می‌باشد.

 3- خمیردندان های ضدحساسیت
این خمیر دندان ها در کم کردن حساسیت دندانها بخصوص حساسیت طوق دندانها مؤثرمی‌باشد. تاثیر این خمیردندان ها در کاهش حساسیت در طولانی مدت مشخص می شود. باید حداقل روزی دو تا سه مرتبه و هربار به مدت پنج تا ده دقیقه روی دندان ها باقی بماند تا تاثیرگذار باشند .

مواد تشکیل دهنده  ترکیب خمیردندان:

  • مواد ساینده: که قسمت عمده خمیر دندان را تشکیل داده و موجب پولیش سطوح دندان و پاک شدن آن از پلاک، مواد غذائی و می شود.
  • ترکیبات فلوراید: که موجب افزایش مقاومت مینا در برابر پوسیدگی می شود.
  • اسانس: که موجب خوشبو شدن خمیر دندان و دهان می شود.
  • مواد دترژانت: که موجب کف کردن خمیر دندان در هنگام استفاده می شود

 

  • ساینده
  • مرطوب‌کننده یا جاذب الرطوبه
  • کف کننده
  • ژل کننده
  • شیرین کننده
  • طعم دهنده
  • نگهدارنده
  • ترکیبات فلوئوردار
  • رنگ
  • ترکیبات درمانی یا مواد فعال
  • آب

ساینده

به طور واضح هدف اصلی از کاربرد مواد ساینده (Abrasives) برداشتن لایه چسبناک روی سطح دندان است. از جمله مهمترین و کاربردی‌ترین مواد ساینده موجود در انواع خمیردندان می‌توان به سیلیکای هیدراته (SiO2)، دی کلسیم فسفات دی هیدرات (CaHPO4.2H2O)و کربنات کلسیم (CaCO3)اشاره کرد.

مرطوب‌کننده یا نگهدارنده رطوبت

ترکیبات نگهدارنده رطوبت (Humectants) به منظور پیشگیری از خشک شدن خمیر و سفت و غیرقابل مصرف شدن آن بکار می‌روند. این ترکیبات در عین حال خصلت پلاستیکی و براق کنندگی نیز به خمیردندان می‌دهند. در حال حاضر پرکاربردترین ترکیبات نگهدارندهٔ رطوبت در خمیردندان گلیسرین و محلول سوربیتول ۷۰٪ می‌باشند. در عین حال از ترکیباتی چون پلی اتیلن گلایکلها و پلی پروپیلن گلایکل‌ها نیز به طور جزئی در فرمولاسیون خمیردندان‌ها استفاده می‌شود.

مواد فعال سطحی یا کف کننده

این ترکیبات به دلیل حساسیت زایی بالایی که دارند همیشه با وسواس خاصی در فرمولاسیون خمیردندان‌ها به کار می‌روند. از این رو محدودیت‌های بسیاری در انتخاب یک ترکیب کف کننده در خمیردندان وجود دارد. عملکرد یک ترکیب کف کننده در خمیردندان حذف لایهٔ سطحی روی دندان با کاهش کشش سطحی می‌باشد. دیگر مزیت استفاده از مواد کف کننده تعلیق و حذف باقیمانده مواد غذایی، پروتئین و دیگر ترکیبات (Debriss) از روی دندان می‌باشد.

اولین ترکیب کف کنندهٔ مورد استفاده در خمیردندان صابون بوده است که به دلیل قلیائیت بالا سبب طعم نامناسب و همچنین ایجاد ناپایداری برای دیگر مواد موجود در فرمولاسیون می‌شده است.

پر مصرف‌ترین ترکیب شوینده و کف کنندهٔ موجود در خمیردندان‌ها در حال حاضر سدیم لوریل سولفات (SLS) می‌باشد. این عامل فعال سطحی با فرمول بسته (ROSO3Na) از برشی از الکل‌های طبیعی سنتز می‌شود. درباره اثرات مضر این ترکیب بررسی‌های مختلفی توسط کمیسیون اتحادیه اروپائی در جریان بوده اما تاکنون هیچ نهاد بین‌المللی مرجع مانند FDA و یا ECC ممنوعیتی برای کاربرد آن در خمیردندان اعلام نکرده است.

 

عوامل ژل کننده

ترکیبات ژل کننده یا چسبان، کلوئید‌های هیدروفیل یا آبدوستی هستند که در فاز آبی خمیردندان پخش و حل شده و برای جلوگیری از دوفاز شدن خمیردندان و همچنین پایداری فیزیکی خمیر لازم می‌باشند. این ترکیبات شاید متنوع ترین ترکیب کاربردی در خمیردندان باشند و انتخاب آن‌ها تاثیر بسزایی بر خصوصیاتی چون قابلیت پخش خمیر در دهان، تشکیل کف و از همه مهم‌تر آزاد شدن اجزاء طعم دهنده می‌گذارد. برخی از مهمترین انواع ترکیبات ژل کننده سدیم کربوکسی متیل سلولز، کاراژینان، زانتان و کربومر می‌باشد.

شیرین کننده

وجود شیرین کننده برای پذیرش محصول نهایی خمیردندان بسیار مهم است. خمیردندان نه باید خیلی شیرین و نه خیلی تلخ باشد. همچنین ترکیبات شیرین کننده باید در ترکیب با عوامل طعم دهنده اثر هم افزایی داشته باشند. در حال حاضر مهمترین و کاربردی‌ترین شیرین کننده‌ی مصرفی در خمیردندان سدیم ساخارین می‌باشد که به میزان کمتر از نیم درصد در فرمولاسیون محصول بکار می‌رود.

انواع خمیردندان:

خمیردندان‌های ضد پوسیدگی

خمیردندان ‌های حاوی فلوراید، اثر کاهش دهندگی پوسیدگی دندان‌‌ها را بر عهده دارند. مطالعات نشان می‌‌دهد اگر شما در سنین کودکی یعنی حدود ۲ سالگی از خمیردندان فلوراید دار استفاده کنید و همچنان به مصرف آن در سنین بزرگسالی ادامه دهید، می‌ توانید تا ۴۴ درصد از پوسیدگی دندان ‌ها جلوگیری کنید. اگر شما دنبال خرید این خمیردندان ‌ها هستید، باید بگویم که در این نوع خمیردندان‌ها معمولا فرمول فلوراید و یا کلمه فلوراید دار را به زبان کشور سازنده روی تیوپ خمیر دندان می‌ نویسند.

این نوع خمیردندان حاوی ترکیبات فلورایدی مانند سدیم فلوراید (NaF)، فلوراید قلع (SnF2 )یا مونوفلوئورو فسفات (MFP2)است. اگر غلظت فلوراید( 1000 ppmذره در میلیون) یا بیشتر باشد، خمیردندان به جلوگیری از پوسیدگی کمک می‌کند.

خمیردندان‌های سفید کننده
این روز‌ها خیلی ‌ها به دنبال خرید خمیردندان‌هایی هستند که هر چه بیشتر دندان ‌هایشان را سفید کند. از طرفی دیگر شرکت‌‌های سازنده خمیردندان نیز در رقابت شدید با هم هستند تا خمیردندان‌‌هایی را ارایه دهند که مشتریان بیشتری را به خاطر خواص سفید کنندگی بیشتر آن، جذب کند.
ولی شما باید به عنوان یک مصرف کننده از خمیردندان‌های سفید کننده انتظارات منطقی داشته باشد.  این خمیردندان‌ها دارای مواد ساینده و پاک ‌کننده قوی هستند که موجب تمیزی و سفیدی و شفافیت دندان‌ها می‌شوند.

لذا اگر دندان‌هایی سالم و بدون پوسیدگی دارید، ما خرید این خمیردندان‌‌ها را به شما توصیه می‌‌کنیم، ولی اگر دندا‌‌نهایتان دارای پوسیدگی متعدد و مینای آسیب دیده است، بهتر است دور این خمیردندان‌ها را خط بکشید، چون مواد شیمیایی قوی موجود در آن‌ها به طور مستقیم روی عاج دندان قرار گرفته و سبب بروز حساسیت دندانی در شما می‌ شود.

خمیردندان‌‌های ضد حساسیت

بیشتر شرکت‌های تولید کننده خمیردندان در میان محصولات خود، خمیردندان‌های ضد حساسیت را هم به بازار عرضه می‌‌کنند. این خمیردندان‌ها مخصوص افرادی است که دندان‌‌های حساسی دارند و با خوردن بستنی یا آب یخ یا چای و قهوه داغ، ناگهان دندان‌هایشان درد شدیدی را احساس می‌‌کند.

مواد فعال تشکیل دهنده این نوع خمیردندان علائم ناشی از حساسیت عاج دندان را به دو طریق کاهش می‌دهد. نخست این که واکنش نورون‌ها به محرک درد را متوقف می‌کند و دوم این که توبول‌های عاجی دندان را مسدود می‌کند.

خمیردندان ضدحساسیت در انواع مختلف با نام‌های تجاری گوناگون به بازار عرضه می‌شود که با توجه به مواد فعال تشکیل دهنده عملکرد متفاوتی دارند. بنابراین توصیه می‌کنیم قبل از تهیه خمیردندان ضدحساسیت ابتدا با دندانپزشک معالج خود مشورت کنید تا دندانپزشک پس از معاینه کامل دلیل حساسیت دندان را مشخص کند.

خمیردندان‌‌های ضد جرم و ضد پلاک

این نوع خمیردندان از جمع شدن پلاک جلوگیری می‌کند و با کاهش دادن اثرهای سم باکتریایی روی بافت‌های اطراف دندان احتمال بروز بیماری‌های لثه را پایین می‌آورد. خمیردندان‌های ضد پلاک مختلفی حاوی مواد فعال تشکیل دهنده گوناگون در بازار در دسترس است.

اگر سیگاری باشید، گاهی وسوسه می‌ شوید که یک خمیردندان ضد جرم مخصوص سیگاری‌ها را بخرید و از شر جرم‌‌های روی دندان‌ و تغییر رنگ آن خلاص شوید.
ما به شما توصیه می‌‌کنیم که از خمیردندان‌های ضد جرم استفاده نکنید. این خمیر‌دندان‌‌ها حاوی موادی است که قدرت سایندگیشان بالاست. بنابراین اگر شما هر شب از این خمیردندان‌ها استفاده کنید، باید در انتظار سایش مینای دندا‌‌نهایتان باشید که از این محل‌های ساییدگی، دندان‌ها حساس می‌ شوند و شما با خوردن هر خوراکی یا نوشیدنی سرد و گرم احساس درد خواهید کرد.
ذرات ساینده این خمیردندان‌ها، سایش لثه‌‌ها را هم در پی دارند. بنابراین اگر سیگاری‌ نیستید، اصلا چنین خمیردندانی را نخرید.
اگر هم سیگاری هستید استفاده از این خمیردندان‌ها را به یک ‌بار در هفته و یا هر دو هفته یک ‌بار کاهش دهید.

 خمیردندان‌های چینی!

شاید برخی از خمیردندان‌ها، قیمت بسیار ارزانی داشته باشند. بیشتر این خمیردندان‌‌ها، چینی هستند که استفاده از آن‌ها ممنوع اعلام شده است. چندی پیش اخباری درباره سمی بودن ترکیبات خمیردندان‌های چینی در بازارهای جهانی پخش شد و بسیاری از کشور‌ها واردات خمیردندان از چین را ممنوع کردند.

توصیه آخر:

هنگام خرید خمیر دندان، باید وجود موادی مانند «دی‌اتیلن گلیکول، دی ‌گلیکول» و یا «دی‌ گلیکول استئارات» را در آن بررسی کنید، اما ممکن است بعضی از خمیردندان ‌ها، لیست مواد تشکیل ‌دهنده را ذکر نکرده باشند که در این صورت باید به نام کشور سازنده، نشان استاندارد و مجوز وزارت بهداشت توجه کنید.


نظرات

نظر شما
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :

برچسب ها : 
^